For å få fram dei rette dyra som gjev den rette fiberen i store nok mengder er det drive innavl. Det beste eksempelet på dette er det som er gjort i Sør-Afrika. Der fekk dei fram ein type geiter som gav stort utbyte av fiber pr kg kroppsvekt. Desse er over gjennomsnittet i vekt. Når dei er over 4-5 år vil dei abortere etter ca 100 dagars drektigheit. Eigenskapen er ført vidare av både hann- og hodyr. Vi kan ikkje sjå bort frå at innavl også i dag er eit problem i mohairproduksjonen. Vi ser ofte svake kje og dyr med dårleg tilvekst. Det er eit lite avlsmateriale i landet, og det bør satsast svært aktivt på å få fram robuste dyr.

Smittsame sjukdommar

Årsakene er brå overgangar i fôring, overgang til meir konsentrerte fôrmiddel eller rask auke i kraftfôrmengda. Vommikrobane blir innstilt på ein viss mengde konsentrert, energirikt fôr. Dersom det brått blir ein auke i dette, vil dei ikkje kunne omstille seg snøgt nok, og det blir ein oppblomstring av bakterier som bryt ned karbohydrat til bl a eddiksyre. I tillegg kan vi få ein oppblomstring av bakterien Clostridium perfringens i tarmen, og denne vil produsere ei gift som spreier seg med blodet. Vi vil altså kunne få både ei surgjering av vominnhald og blod og ein farleg giftproduksjon.

Syreproduksjonen kan ein til dels kontrollere dersom den ikkje blir for stor. Dette gjer ein med bruk av natron. Ein gjev nokre spiseskeier natron fleire gonger dagleg til dyret kjem seg att. Dette er oppløyst i vatn like før ein gjev det gjennom munnen. I tillegg gjev ein 50 gram gjær ein gong for dagen. Dersom dyret er litt påkjent, må det behandlast av veterinær i tillegg.

Giftproduksjonen frå Cl. Perfringens kan berre motverkast ved vaksinasjon. Vaksinér to gonger når kjea er små. Deretter minst ein gong pr år.

Det er mange årsaker til abort. Den arvelege forma frå Sør-Afrika har vi ikkje her, men vi skal ikkje sjå bort frå at vi også her har dyr som er arveleg disponert for abort. Den vanlegaste årsaka hjå sau er toxoplasmose. Det er truleg også ein vanleg årsak til abort hjå geit. Dette er ein parasitt hjå katt som har bl a småfe som mellomvert. Det er ikkje noko å gjera når utbrotet fyrst er i gang, men det kan vera fint å få undersøkt om det er toxoplasmose. Grunnen til det er at når dyret har gjennomgått ei infeksjon, har det oppnådd immunt, og det er liten sjanse for at det får sjukdommen på nytt. Det smittar heller ikkje andre geiter

Det kan også vera abort ved ymse bakterieinfeksjonar. Ein viktig infeksjon som gjev abort er listeriose, som er ein infeksjon som ofte har sitt utgangspunkt i dårleg silo eller rundballar. Det har vore relativt mykje av denne infeksjonen i det siste. Ved abort må ein vera ekstra påpasseleg med hygiene. Ta vekk foster og fosterhinner og dersom det er utflod frå geita, må den isolerast. Dersom det ikkje er sikker diagnose, blir det også anbefalt å slakte geiter som har hatt abort, samt eventuelt tidlegare avkom. Sjuke geiter må sjølvsagt behandlast av veterinær.

Dette er meir vanleg hjå bukk av angorarasen enn hjå andre geiterasar. Årsaka er at fosforinnhaldet i maten er for høgt eller at kalsiuminnhaldet er for lågt. Symptom: Bukken sluttar å eta. Teikn på smerter frå buken. Går nødig, strekkjer seg. Pressar på for å urinera. Diagnose: I praksis er det kliniske symptom ein må bruke. Ein kan også bruke ultralyd og røntegn, men det er ofte lite aktuelt. Ein må undersøkje forlenginga av urinrøyret på penis for å sjå om det sit urinsteinar der. Førebygging: Nok reint vatn (varmt vatn i kaldt ver) Fri tilgang på salt for å auke vassopptaket Mykje fiberhaldig fôr. Dette vil auke utskilling av spytt. Spytt vil innehalde mykje fosfor og det vil såleis ta opp fosfor frå blodet og urinen og det blir skilt ut gjennom tarmen. Innhaldet av kalsium/fosfor i foret skal vera 2/1 Ammoniumklorid 2% i kraftfôr for surgjering av urin Dersom ein har hatt ein bukk med urinstein, bør ein få urinsteinen analysert for å finne ut kva den er oppbygd av.

Til toppen!